Mục tiêu 17: Tái khởi động quan hệ đối tác toàn cầu vì phát triển bền vững
Mục tiêu 17 tập trung vào việc tái khởi động quan hệ đối tác toàn cầu nhằm thúc đẩy phát triển bền vững. Chương trình Nghị sự 2030 mang tính phổ quát và kêu gọi hành động của tất cả các quốc gia – cả phát triển lẫn đang phát triển – để bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau. Điều này đòi hỏi phải có sự hợp tác giữa chính phủ, khu vực tư nhân và xã hội dân sự.
Các Mục tiêu Phát triển Bền vững chỉ có thể đạt được nếu có cam kết mạnh mẽ đối với quan hệ đối tác toàn cầu và hợp tác quốc tế, nhằm bảo đảm mọi người đều được đồng hành trong hành trình phát triển.
Tuy nhiên, không phải tất cả các quốc gia đều khởi đầu từ cùng một vạch xuất phát. Các nước thu nhập thấp và trung bình đang đối mặt với làn sóng nợ khổng lồ, khiến họ gần như “chới với” trong việc cân đối nguồn lực.
Năm 2023, các quốc gia thu nhập thấp và trung bình (LMICs) phải gánh chi phí trả nợ kỷ lục 1,4 nghìn tỷ USD, trong khi khoảng cách đầu tư để đạt SDGs lên tới 4 nghìn tỷ USD mỗi năm. Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào các nước đang phát triển đã suy giảm. Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc đã kêu gọi các quốc gia hỗ trợ một “Gói kích thích SDG” trị giá ít nhất 500 tỷ USD hàng năm. Khoảng cách đầu tư hiện tại cao hơn 60% so với mức 2,5 nghìn tỷ USD ước tính năm 2019. Sự gia tăng này đến từ những thiếu hụt kể từ năm 2015, cộng hưởng với nhiều thách thức toàn cầu như đại dịch, khủng hoảng lương thực, nhiên liệu và tài chính. Dù các dòng tài chính chính thức và tư nhân có tăng, viện trợ phát triển chính thức (ODA) đã giảm 7,1% sau 5 năm tăng trưởng liên tiếp, và dự báo sẽ tiếp tục cắt giảm đến năm 2025.
Năm 2024, ODA từ các thành viên Ủy ban Hỗ trợ Phát triển (DAC) đạt tổng cộng 212,2 tỷ USD, tương đương 0,33% tổng thu nhập quốc dân gộp (GNI) của họ. Đây là mức giảm 7,1% theo giá trị thực so với năm 2023, đánh dấu lần sụt giảm đầu tiên sau 5 năm tăng trưởng liên tục – chủ yếu do cắt giảm đóng góp cho các tổ chức quốc tế, giảm viện trợ cho Ukraine, cắt giảm hỗ trợ nhân đạo và giảm chi phí tiếp nhận người tị nạn tại các quốc gia tài trợ.
Để thành công, tất cả mọi bên cần huy động cả nguồn lực hiện có lẫn bổ sung, trong đó các quốc gia phát triển cần thực hiện đầy đủ các cam kết viện trợ phát triển chính thức (ODA).
Tại sao?
Dưới tác động của đại dịch COVID-19, chúng ta đã thấy rõ rằng việc củng cố chủ nghĩa đa phương và quan hệ đối tác toàn cầu quan trọng hơn bao giờ hết nếu muốn giải quyết các vấn đề của thế giới.
Điều này có ý nghĩa gì với tôi?
Chúng ta đều đang cùng nhau trên một hành trình. Chương trình Nghị sự với 17 mục tiêu mang tính phổ quát, kêu gọi tất cả các quốc gia – cả phát triển và đang phát triển – phải hành động để bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau.
Chúng ta đã đạt được bao nhiêu tiến bộ?
Sự hỗ trợ cho việc thực hiện các Mục tiêu Phát triển Bền vững nhìn chung duy trì ổn định nhưng vẫn còn mong manh, với nhiều thách thức lớn và dai dẳng.
Nguồn lực tài chính vẫn khan hiếm, căng thẳng thương mại ngày càng gia tăng, và dữ liệu then chốt vẫn còn thiếu hụt.
Ngày càng có nhiều người trên thế giới được tiếp cận Internet, và một Ngân hàng Công nghệ dành cho các quốc gia kém phát triển nhất đã được thành lập, nhưng khoảng cách số (digital divide) vẫn tồn tại.
Với tư cách là các đối tác, chúng ta cần làm gì để đạt được điều này?
Chúng ta cần huy động cả nguồn lực hiện có lẫn bổ sung — phát triển công nghệ, tài chính, xây dựng năng lực — và các quốc gia phát triển cần thực hiện đầy đủ cam kết viện trợ phát triển chính thức (ODA).
Các quan hệ đối tác đa bên (multistakeholder partnerships) sẽ đóng vai trò then chốt trong việc khai thác mối liên kết giữa các Mục tiêu Phát triển Bền vững, nhằm nâng cao hiệu quả và tác động, đồng thời đẩy nhanh tiến độ đạt được các mục tiêu.
Làm thế nào để bảo đảm các nguồn lực cần thiết được huy động hiệu quả?
Trách nhiệm chính sẽ thuộc về các quốc gia. Việc rà soát tiến độ cần được thực hiện thường xuyên tại mỗi quốc gia, với sự tham gia của xã hội dân sự, doanh nghiệp và đại diện của nhiều nhóm lợi ích khác nhau. Ở cấp khu vực, các quốc gia sẽ chia sẻ kinh nghiệm và cùng giải quyết các vấn đề chung. Hằng năm, tại Liên Hợp Quốc, Diễn đàn Chính trị Cấp cao về Phát triển Bền vững (HLPF) sẽ tổng kết tiến độ ở cấp toàn cầu, xác định những khoảng trống và vấn đề mới phát sinh, đồng thời đưa ra khuyến nghị cho các hành động điều chỉnh.
Chúng ta có thể làm gì để góp phần?
Tham gia hoặc tạo ra một nhóm trong cộng đồng địa phương để thúc đẩy hành động thực hiện các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs).
Khuyến khích chính phủ hợp tác với doanh nghiệp để triển khai các SDGs.
Các quốc gia đang phát triển đang phải đối mặt với mức nợ nước ngoài gia tăng chưa từng có sau đại dịch COVID-19, cộng hưởng với những thách thức như lạm phát kỷ lục, lãi suất leo thang, ưu tiên cạnh tranh và khả năng tài khóa hạn chế — điều này nhấn mạnh sự cần thiết cấp bách của giảm nợ và hỗ trợ tài chính.
Mặc dù khả năng tiếp cận Internet đã cải thiện 69% kể từ năm 2015, tiến độ thu hẹp khoảng cách số đã chậm lại sau đại dịch. Cần nỗ lực bền bỉ để bảo đảm mọi người đều có quyền tiếp cận Internet công bằng.
Năm 2023, các quốc gia thu nhập thấp và trung bình (LMICs) phải gánh chi phí trả nợ kỷ lục 1,4 nghìn tỷ USD, trong khi khoảng cách đầu tư để đạt được các SDGs lên tới 4 nghìn tỷ USD mỗi năm. Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc đã kêu gọi các quốc gia ủng hộ “Gói kích thích SDG” trị giá ít nhất 500 tỷ USD hằng năm.
Mức dự trữ nợ nước ngoài tại các quốc gia đang phát triển vẫn ở mức cao chưa từng có. Khoảng 60% các quốc gia thu nhập thấp đang có nguy cơ cao hoặc đã rơi vào tình trạng khủng hoảng nợ.
Năm 2023, ước tính 67% dân số thế giới (5,4 tỷ người) đã sử dụng Internet, tăng 4,7% so với năm 2022 và tăng 69% so với năm 2015. Trên toàn cầu, 70% nam giới sử dụng Internet so với 65% nữ giới, với 244 triệu nam giới nhiều hơn nữ giới trực tuyến trong năm 2023.
Mặc dù hệ thống dữ liệu và năng lực thống kê quốc gia đã được cải thiện, khoảng cách số vẫn còn rất lớn, với nhiều quốc gia vẫn thiếu nguồn tài chính bền vững để hỗ trợ hạ tầng dữ liệu và sản xuất nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng.
Tài chính
17.1 Tăng cường huy động nguồn lực trong nước, bao gồm thông qua hỗ trợ quốc tế cho các quốc gia đang phát triển, nhằm cải thiện năng lực nội tại trong việc thu thuế và các khoản thu khác.
17.2 Các quốc gia phát triển thực hiện đầy đủ cam kết viện trợ phát triển chính thức (ODA), bao gồm cam kết của nhiều quốc gia phát triển đạt mục tiêu 0,7% ODA/GNI cho các quốc gia đang phát triển và 0,15 – 0,20% ODA/GNI cho các quốc gia kém phát triển nhất. Các nhà tài trợ ODA được khuyến khích xem xét đặt mục tiêu cung cấp ít nhất 0,20% ODA/GNI cho các quốc gia kém phát triển nhất.
17.3 Huy động thêm các nguồn lực tài chính cho các quốc gia đang phát triển từ nhiều nguồn khác nhau.
17.4 Hỗ trợ các quốc gia đang phát triển đạt được khả năng bền vững về nợ dài hạn thông qua các chính sách phối hợp nhằm thúc đẩy tài chính nợ, giảm nợ và tái cơ cấu nợ khi cần thiết, đồng thời xử lý nợ nước ngoài của các quốc gia nghèo mắc nợ nặng nhằm giảm gánh nặng nợ.
17.5 Thông qua và triển khai các cơ chế xúc tiến đầu tư cho các quốc gia kém phát triển nhất.
Công nghệ
17.6 Tăng cường hợp tác Bắc – Nam, Nam – Nam và hợp tác ba bên ở cấp khu vực và quốc tế trong việc tiếp cận khoa học, công nghệ và đổi mới, đồng thời thúc đẩy chia sẻ tri thức theo các thỏa thuận chung, bao gồm thông qua việc cải thiện phối hợp giữa các cơ chế hiện có, đặc biệt ở cấp Liên Hợp Quốc, và thông qua một cơ chế toàn cầu tạo thuận lợi cho công nghệ.
17.7 Thúc đẩy phát triển, chuyển giao, phổ biến và lan tỏa các công nghệ thân thiện với môi trường cho các quốc gia đang phát triển theo các điều kiện thuận lợi, bao gồm các điều kiện ưu đãi và ưu tiên, như đã thỏa thuận chung.
17.8 Đưa Ngân hàng Công nghệ và cơ chế xây dựng năng lực về khoa học, công nghệ và đổi mới cho các quốc gia kém phát triển nhất đi vào hoạt động đầy đủ từ năm 2017, đồng thời tăng cường việc sử dụng công nghệ hỗ trợ, đặc biệt là công nghệ thông tin và truyền thông.
Xây dựng năng lực
17.9 Tăng cường hỗ trợ quốc tế cho việc triển khai các hoạt động xây dựng năng lực hiệu quả và có trọng tâm tại các quốc gia đang phát triển, nhằm hỗ trợ các kế hoạch quốc gia thực hiện tất cả các Mục tiêu Phát triển Bền vững, bao gồm thông qua hợp tác Bắc – Nam, Nam – Nam và hợp tác ba bên.
Thương mại
17.10 Thúc đẩy một hệ thống thương mại đa phương phổ quát, dựa trên luật lệ, cởi mở, không phân biệt đối xử và công bằng trong khuôn khổ Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), bao gồm cả việc hoàn tất các vòng đàm phán trong Chương trình nghị sự Phát triển Doha.
17.11 Tăng đáng kể xuất khẩu của các quốc gia đang phát triển, đặc biệt hướng tới mục tiêu tăng gấp đôi thị phần xuất khẩu toàn cầu của các quốc gia kém phát triển nhất vào năm 2020.
17.12 Thực hiện kịp thời việc tiếp cận thị trường miễn thuế và không hạn ngạch một cách bền vững cho tất cả các quốc gia kém phát triển nhất, phù hợp với các quyết định của WTO, bao gồm việc bảo đảm rằng các quy tắc xuất xứ ưu đãi áp dụng cho hàng nhập khẩu từ các quốc gia kém phát triển nhất minh bạch, đơn giản và góp phần tạo thuận lợi cho việc tiếp cận thị trường.
Các vấn đề mang tính hệ thống
Chính sách và thể chế nhất quán
17.13 Tăng cường ổn định kinh tế vĩ mô toàn cầu, bao gồm thông qua phối hợp chính sách và sự nhất quán trong hoạch định chính sách.
17.14 Tăng cường sự nhất quán chính sách phục vụ phát triển bền vững.
17.15 Tôn trọng không gian chính sách và quyền lãnh đạo của mỗi quốc gia trong việc xây dựng và thực hiện các chính sách xóa đói nghèo và phát triển bền vững.
Quan hệ đối tác đa bên
17.16 Tăng cường quan hệ đối tác toàn cầu vì phát triển bền vững, kết hợp với các quan hệ đối tác đa bên nhằm huy động và chia sẻ tri thức, chuyên môn, công nghệ và nguồn lực tài chính để hỗ trợ việc đạt được các Mục tiêu Phát triển Bền vững tại tất cả các quốc gia, đặc biệt là các quốc gia đang phát triển.
17.17 Khuyến khích và thúc đẩy các quan hệ đối tác hiệu quả giữa khu vực công, đối tác công – tư và xã hội dân sự, dựa trên kinh nghiệm và chiến lược huy động nguồn lực từ các mô hình hợp tác trước đây.
Dữ liệu, giám sát và trách nhiệm giải trình
17.18 Đến năm 2020, tăng cường hỗ trợ xây dựng năng lực cho các quốc gia đang phát triển, bao gồm cả các quốc gia kém phát triển nhất và các quốc đảo nhỏ đang phát triển, nhằm tăng đáng kể khả năng cung cấp dữ liệu chất lượng cao, kịp thời và đáng tin cậy, được phân tách theo thu nhập, giới tính, độ tuổi, chủng tộc, dân tộc, tình trạng di cư, khuyết tật, vị trí địa lý và các đặc điểm liên quan khác trong bối cảnh quốc gia.
17.19 Đến năm 2030, dựa trên các sáng kiến hiện có để phát triển các thước đo tiến độ về phát triển bền vững nhằm bổ sung cho Tổng sản phẩm quốc nội (GDP), đồng thời hỗ trợ xây dựng năng lực thống kê tại các quốc gia đang phát triển.
Lưu ý:
Bài viết được dịch trực tiếp từ website chính thức của The Sustainable Development Goals (SDGs). Chúng tôi dịch ra tiếng Việt để giúp người Việt Nam dễ hiểu hơn thông tin này. Trang thông tin gốc: https://www.un.org/sustainabledevelopment/
