Mục tiêu 11: Xây dựng các thành phố bao trùm, an toàn, khả năng chống chịu và bền vững
Các thành phố là trung tâm của đổi mới và tăng trưởng kinh tế, nhưng đồng thời cũng đối mặt với những thách thức như đói nghèo, bất bình đẳng và suy thoái môi trường. Mục tiêu 11 thúc đẩy phát triển đô thị bền vững nhằm tạo ra những thành phố bao trùm, an toàn và có khả năng chống chịu.
Thành phố chính là tương lai của đời sống toàn cầu. Dân số thế giới đã đạt 8 tỷ người vào năm 2022, trong đó hơn một nửa sống tại các khu vực đô thị. Con số này dự kiến sẽ tiếp tục tăng, với khoảng 70% dân số sống ở thành phố vào năm 2050.
Tuy nhiên, nhiều thành phố chưa sẵn sàng cho quá trình đô thị hóa nhanh chóng này, và tốc độ đô thị hóa đã vượt xa sự phát triển về nhà ở, hạ tầng và dịch vụ, dẫn đến sự gia tăng của các khu ổ chuột hoặc điều kiện sống giống khu ổ chuột.
Sự mở rộng đô thị tự phát, ô nhiễm không khí và thiếu không gian công cộng mở vẫn tiếp diễn tại nhiều thành phố.
Đã có những tiến bộ đáng kể kể từ khi SDGs được thực hiện vào năm 2015, khi số quốc gia có chiến lược giảm thiểu rủi ro thiên tai ở cấp quốc gia và địa phương đã tăng gấp đôi. Nhưng các vấn đề vẫn tồn tại: đến năm 2022, chỉ có một nửa dân số đô thị được tiếp cận thuận tiện với hệ thống giao thông công cộng.
Phát triển bền vững sẽ không thể đạt được nếu không có sự thay đổi đáng kể trong cách xây dựng và quản lý không gian đô thị. Các nỗ lực cần tập trung vào việc thực hiện các chính sách phát triển đô thị bao trùm, có khả năng chống chịu và bền vững, ưu tiên tiếp cận dịch vụ cơ bản, nhà ở giá rẻ, giao thông hiệu quả và không gian xanh cho tất cả mọi người.
Tại sao các thành phố chưa sẵn sàng cho tương lai?
Phần lớn tăng trưởng đô thị diễn ra tại các thành phố nhỏ và thị trấn trung gian, làm trầm trọng thêm tình trạng bất bình đẳng và nghèo đói đô thị. Có tới 3 tỷ người trên toàn cầu gặp khó khăn trong việc tìm nơi ở, và 1,12 tỷ người đang sống trong các khu ổ chuột hoặc khu định cư phi chính thức không có dịch vụ cơ bản. Xây dựng các thành phố an toàn, có khả năng chống chịu và bền vững đòi hỏi đầu tư đồng bộ vào nhà ở giá rẻ, hạ tầng thích ứng khí hậu và quản trị bao trùm.
Những thách thức cấp bách nhất mà các thành phố đang đối mặt là gì?
Đến năm 2040, hơn 2 tỷ cư dân đô thị có thể phải đối mặt với mức tăng nhiệt độ ít nhất 0,5°C, và 36% dân số đô thị toàn cầu có thể phải chịu mức nhiệt trung bình hàng năm từ 29°C trở lên. Nguy cơ ngập lụt cũng đang gia tăng. Vào năm 2025, 1 tỷ người sẽ sống tại những khu vực có nguy cơ lũ sông nghiêm trọng, trong đó một nửa là ở các thành phố.
Bất bình đẳng, mức tiêu thụ năng lượng và ô nhiễm đô thị là những thách thức nổi bật. Các thành phố chỉ chiếm 3% diện tích đất toàn cầu nhưng tiêu thụ 60-80% năng lượng và thải ra 75% lượng khí thải carbon.
Nhiều thành phố cũng dễ bị tổn thương hơn trước biến đổi khí hậu và thiên tai do mật độ dân cư cao và vị trí địa lý, vì vậy việc xây dựng khả năng chống chịu đô thị là vô cùng quan trọng để tránh những tổn thất về con người, xã hội và kinh tế.
Điều này ảnh hưởng thế nào đến tôi?
Tất cả những vấn đề này cuối cùng đều sẽ tác động đến mọi công dân. Bất bình đẳng có thể dẫn đến bất ổn và mất an ninh; ô nhiễm làm suy giảm sức khỏe, ảnh hưởng đến năng suất lao động và nền kinh tế; thiên tai có thể phá vỡ lối sống thường nhật. Ô nhiễm không khí đang ảnh hưởng đến sức khỏe của hàng triệu người không chỉ là vấn đề của đô thị mà còn lan rộng ra thị trấn và khu vực nông thôn.
Điều gì sẽ xảy ra nếu để các thành phố phát triển tự phát?
Cái giá của sự đô thị hóa thiếu quy hoạch có thể nhìn thấy qua những khu ổ chuột khổng lồ, giao thông rối loạn, phát thải khí nhà kính và các vùng ngoại ô lan rộng khắp thế giới.
Bằng cách hành động bền vững, chúng ta chọn xây dựng những thành phố nơi mọi công dân có thể sống với chất lượng tốt, đóng góp vào sự năng động sản xuất của đô thị, tạo ra sự thịnh vượng chung và ổn định xã hội mà không làm tổn hại đến môi trường.
Có tốn kém để áp dụng các biện pháp bền vững không?
Chi phí là rất nhỏ so với lợi ích. Ví dụ, việc xây dựng một hệ thống giao thông công cộng hiệu quả chắc chắn cần chi phí, nhưng lợi ích mang lại là vô cùng lớn về hoạt động kinh tế, chất lượng cuộc sống, môi trường và thành công tổng thể của một thành phố có kết nối tốt.
Tôi có thể làm gì để giúp đạt được mục tiêu này?
Hãy tích cực tham gia vào quản trị và quản lý thành phố của bạn. Hãy vận động cho kiểu thành phố mà bạn tin rằng mình cần.
Phát triển tầm nhìn cho tòa nhà, con phố và khu phố của bạn, và hành động theo tầm nhìn đó. Liệu có đủ việc làm? Con bạn có thể đi bộ đến trường an toàn không? Bạn có thể cùng gia đình đi bộ vào ban đêm không? Giao thông công cộng gần nhất ở đâu? Chất lượng không khí thế nào? Không gian công cộng dùng chung có đủ tốt không? Điều kiện bạn tạo ra cho cộng đồng mình càng tốt, thì tác động tích cực đến chất lượng cuộc sống càng lớn.
- Năm 2022, chỉ một nửa dân số đô thị toàn cầu có thể tiếp cận thuận tiện với hệ thống giao thông công cộng. Sự mở rộng đô thị tự phát, ô nhiễm không khí và thiếu không gian công cộng mở vẫn tiếp diễn tại nhiều thành phố.
- Kể từ tháng 10 năm 2024, đã có 131 quốc gia báo cáo về việc xây dựng các chiến lược giảm thiểu rủi ro thiên tai ở cấp quốc gia và địa phương, tăng mạnh so với con số 57 quốc gia vào năm 2015.
- Để đạt được Mục tiêu 11, các nỗ lực phải tập trung vào việc triển khai những chính sách và thực tiễn phát triển đô thị bao trùm, có khả năng chống chịu và bền vững, ưu tiên bảo đảm khả năng tiếp cận các dịch vụ cơ bản, nhà ở giá cả phải chăng, hệ thống giao thông hiệu quả và không gian xanh cho tất cả mọi người.
- Hơn 85% cư dân sống trong các khu ổ chuột tập trung tại ba khu vực: Trung Á và Nam Á (334 triệu người), Đông Á và Đông Nam Á (362 triệu người) và khu vực cận Sahara châu Phi (265 triệu người).
- Trong vòng năm năm qua, số quốc gia theo dõi mức chi tiêu cho việc bảo vệ di sản văn hóa và thiên nhiên đã tăng gấp ba lần, đạt 82 quốc gia.
11.1 Đến năm 2030, bảo đảm mọi người đều có quyền tiếp cận nhà ở đầy đủ, an toàn và giá cả phải chăng, cùng các dịch vụ cơ bản, đồng thời nâng cấp các khu ổ chuột.
11.2 Đến năm 2030, cung cấp cho tất cả mọi người hệ thống giao thông an toàn, giá cả phải chăng, dễ tiếp cận và bền vững; cải thiện an toàn giao thông đường bộ, đặc biệt thông qua việc mở rộng giao thông công cộng, với sự quan tâm đặc biệt đến nhu cầu của những người dễ bị tổn thương, phụ nữ, trẻ em, người khuyết tật và người cao tuổi.
11.3 Đến năm 2030, tăng cường đô thị hóa toàn diện và bền vững, cũng như năng lực lập kế hoạch và quản lý định cư của con người một cách có sự tham gia, tích hợp và bền vững tại tất cả các quốc gia.
11.4 Tăng cường các nỗ lực bảo vệ và gìn giữ di sản văn hóa và thiên nhiên của thế giới.
11.5 Đến năm 2030, giảm đáng kể số ca tử vong và số người bị ảnh hưởng, đồng thời giảm mạnh các thiệt hại kinh tế trực tiếp so với tổng sản phẩm toàn cầu do thiên tai gây ra, bao gồm các thảm họa liên quan đến nước, với trọng tâm là bảo vệ người nghèo và những người trong tình trạng dễ bị tổn thương.
11.6 Đến năm 2030, giảm tác động môi trường bất lợi bình quân đầu người của các thành phố, đặc biệt chú ý đến chất lượng không khí và việc quản lý rác thải đô thị cũng như các loại chất thải khác.
11.7 Đến năm 2030, bảo đảm tiếp cận phổ quát tới các không gian xanh và công cộng an toàn, toàn diện và dễ tiếp cận, đặc biệt dành cho phụ nữ và trẻ em, người cao tuổi và người khuyết tật.
11.A Hỗ trợ các mối liên kết kinh tế, xã hội và môi trường tích cực giữa khu vực đô thị, ven đô và nông thôn bằng cách tăng cường quy hoạch phát triển quốc gia và khu vực.
11.B Đến năm 2020, tăng đáng kể số lượng thành phố và khu định cư của con người áp dụng và triển khai các chính sách, kế hoạch tích hợp hướng tới sự bao trùm, hiệu quả tài nguyên, giảm thiểu và thích ứng với biến đổi khí hậu, khả năng chống chịu với thảm họa; đồng thời xây dựng và thực hiện quản lý rủi ro thiên tai toàn diện ở mọi cấp độ, phù hợp với Khung Sendai về Giảm thiểu Rủi ro Thiên tai 2015–2030.
11.C Hỗ trợ các quốc gia kém phát triển, bao gồm thông qua hỗ trợ tài chính và kỹ thuật, trong việc xây dựng các công trình bền vững và có khả năng chống chịu, sử dụng vật liệu địa phương.
Lưu ý:
Bài viết được dịch trực tiếp từ website chính thức của The Sustainable Development Goals (SDGs). Chúng tôi dịch ra tiếng Việt để giúp người Việt Nam dễ hiểu hơn thông tin này. Trang thông tin gốc: https://www.un.org/sustainabledevelopment/
