Mục tiêu 12: Bảo đảm mô hình tiêu dùng và sản xuất bền vững
Mục tiêu 12 nhằm bảo đảm các mô hình tiêu dùng và sản xuất bền vững, đóng vai trò then chốt trong việc duy trì sinh kế của các thế hệ hiện tại và tương lai.
Hành tinh của chúng ta đang dần cạn kiệt tài nguyên, trong khi dân số vẫn tiếp tục tăng. Nếu dân số toàn cầu đạt 9,8 tỷ người vào năm 2050, nhân loại sẽ cần đến gần ba hành tinh để cung cấp đủ tài nguyên thiên nhiên nhằm duy trì lối sống hiện nay.
Tính đến năm 2024, đã có 530 chính sách liên quan đến tiêu dùng và sản xuất bền vững được đệ trình tại 71 quốc gia, tăng 6% so với năm 2023. Chúng ta cần thay đổi thói quen tiêu dùng, trong đó việc chuyển đổi sang các nguồn năng lượng bền vững hơn là một trong những thay đổi quan trọng nhất để giảm mức tiêu thụ.
Trợ cấp nhiên liệu hóa thạch toàn cầu đã giảm 34,5% vào năm 2023 – từ mức kỷ lục 1,68 nghìn tỷ USD năm 2022 xuống còn 1,10 nghìn tỷ USD. Tuy nhiên, mức này vẫn cao gấp gần ba lần so với năm 2020 và vượt xa mức trung bình lịch sử. Trợ cấp nhiên liệu hóa thạch được thừa nhận rộng rãi là kém hiệu quả, làm méo mó giá cả và tiêu dùng, đồng thời làm chệch hướng nguồn ngân sách công khỏi phát triển bền vững.
Chúng ta cũng đang chứng kiến những thay đổi tích cực trong ngành công nghiệp, đặc biệt là xu hướng báo cáo phát triển bền vững ngày càng tăng, với số lượng báo cáo được công bố gần như gấp ba lần chỉ trong vài năm. Điều này cho thấy mức độ cam kết và nhận thức ngày càng cao rằng tính bền vững cần phải trở thành cốt lõi trong hoạt động kinh doanh.
Lãng phí thực phẩm là một minh chứng khác của tình trạng tiêu dùng quá mức. Giải quyết vấn đề này là cấp thiết và đòi hỏi các chính sách chuyên biệt dựa trên dữ liệu, cùng với đầu tư vào công nghệ, cơ sở hạ tầng, giáo dục và giám sát. Hiện nay, một lượng khổng lồ 931 triệu tấn thực phẩm bị lãng phí mỗi năm, trong khi vẫn có hàng trăm triệu người trên thế giới phải chịu cảnh đói ăn.
Tại sao chúng ta cần thay đổi cách tiêu dùng?
Tiến bộ kinh tế và xã hội trong thế kỷ qua đi kèm với sự suy thoái môi trường, đang đe dọa chính những hệ thống mà sự phát triển và sự tồn tại của chúng ta phụ thuộc vào.
Một quá trình chuyển đổi thành công sẽ đồng nghĩa với việc nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, xem xét toàn bộ vòng đời của các hoạt động kinh tế, và tích cực tham gia vào các hiệp định môi trường đa phương.
Cần thay đổi điều gì?
Có nhiều khía cạnh trong tiêu dùng mà chỉ với những thay đổi nhỏ cũng có thể tạo ra tác động lớn đối với toàn xã hội.
Chính phủ cần thực hiện và giám sát các chính sách, quy định, bao gồm việc đặt mục tiêu giảm phát sinh rác thải, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và hỗ trợ chính sách mua sắm công bền vững.
Kinh tế tuần hoàn đòi hỏi thiết kế sản phẩm có độ bền cao, dễ sửa chữa, dễ tái chế; đồng thời khuyến khích tái sử dụng, tân trang và tái chế sản phẩm để giảm thiểu chất thải và cạn kiệt tài nguyên.
Cá nhân cũng có thể áp dụng lối sống bền vững hơn, bao gồm việc tiêu dùng ít hơn, lựa chọn sản phẩm có tác động môi trường thấp và giảm dấu chân carbon trong các hoạt động hằng ngày.
Tôi có thể giúp gì với tư cách là doanh nghiệp?
Các doanh nghiệp có lợi ích trực tiếp trong việc tìm ra những giải pháp mới nhằm thúc đẩy tiêu dùng và sản xuất bền vững. Điều này đòi hỏi hiểu rõ hơn về tác động môi trường và xã hội của sản phẩm và dịch vụ – cả trong suốt vòng đời sản phẩm lẫn trong quá trình sử dụng.
Đổi mới và thiết kế giải pháp có thể truyền cảm hứng cho cá nhân lựa chọn lối sống bền vững hơn, từ đó giảm tác động và nâng cao phúc lợi xã hội.
Tôi có thể giúp gì với tư cách là người tiêu dùng?
Có hai cách chính để đóng góp:
Giảm lãng phí
Tiêu dùng có trách nhiệm, lựa chọn sản phẩm bền vững bất cứ khi nào có thể.
Hãy bảo đảm bạn không vứt bỏ thực phẩm, giảm sử dụng nhựa – một trong những tác nhân ô nhiễm chính của đại dương. Mang theo túi tái sử dụng, từ chối ống hút nhựa, tái chế chai nhựa là những hành động nhỏ nhưng có thể thực hiện mỗi ngày.
Thực hiện các quyết định mua hàng có trách nhiệm cũng rất quan trọng. Bằng cách mua từ các nguồn bền vững và địa phương, bạn có thể tạo ra sự khác biệt đồng thời tạo áp lực buộc doanh nghiệp áp dụng các thực hành bền vững.
- Đến năm 2030, lượng rác thải điện tử (e-waste) toàn cầu dự kiến sẽ tăng lên 82 tỷ kilôgam, so với 62 tỷ kilôgam năm 2022.
- Dấu ấn vật chất bình quân đầu người tại các quốc gia có thu nhập cao hiện cao gấp 10 lần so với các quốc gia thu nhập thấp. Thế giới cũng đang lệch khỏi quỹ đạo trong nỗ lực giảm một nửa lượng lãng phí và thất thoát thực phẩm bình quân đầu người vào năm 2030, khi mỗi ngày có tới 1 tỷ suất ăn từ thực phẩm còn ăn được bị vứt bỏ.
- Các cuộc khủng hoảng toàn cầu đã kích hoạt sự tăng trở lại của trợ cấp nhiên liệu hóa thạch, và mức trợ cấp này hiện vẫn cao gấp gần ba lần so với năm 2020 cũng như vượt xa mức trung bình lịch sử.
- Trong khi việc đặt mục tiêu dựa trên các SDG từng là xu hướng phổ biến, các báo cáo phát triển bền vững gần đây của doanh nghiệp cho thấy có sự suy giảm nhẹ trong cách tiếp cận này. Việc báo cáo cũng giảm sút khi liên quan đến tiêu dùng bền vững và giám sát du lịch bền vững.
- Tiêu dùng và sản xuất có trách nhiệm phải trở thành yếu tố then chốt trong tiến trình phục hồi sau đại dịch cũng như trong các kế hoạch tăng tốc thực hiện các Mục tiêu Phát triển Bền vững. Điều quan trọng là phải thực thi các chính sách hỗ trợ chuyển đổi sang các thực hành bền vững và tách tăng trưởng kinh tế khỏi mức tiêu thụ tài nguyên.
12.1 Thực hiện khung chương trình 10 năm về tiêu dùng và sản xuất bền vững, trong đó tất cả các quốc gia đều hành động, các quốc gia phát triển đi đầu, đồng thời tính đến điều kiện phát triển và năng lực của các quốc gia đang phát triển.
12.2 Đến năm 2030, đạt được quản lý bền vững và sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên thiên nhiên.
12.3 Đến năm 2030, giảm một nửa lượng lãng phí thực phẩm bình quân đầu người ở cấp độ bán lẻ và tiêu dùng, đồng thời giảm tổn thất thực phẩm dọc theo chuỗi sản xuất và cung ứng, bao gồm cả tổn thất sau thu hoạch.
12.4 Đến năm 2020, đạt được quản lý hóa chất và tất cả các loại chất thải một cách an toàn về môi trường trong suốt vòng đời của chúng, phù hợp với các khuôn khổ quốc tế đã được thống nhất, đồng thời giảm đáng kể việc thải ra không khí, nước và đất nhằm giảm thiểu các tác động tiêu cực đối với sức khỏe con người và môi trường.
12.5 Đến năm 2030, giảm đáng kể lượng rác thải phát sinh thông qua phòng ngừa, giảm thiểu, tái chế và tái sử dụng.
12.6 Khuyến khích các doanh nghiệp, đặc biệt là các công ty lớn và xuyên quốc gia, áp dụng các thực hành bền vững và tích hợp thông tin về phát triển bền vững vào chu kỳ báo cáo của họ.
12.7 Thúc đẩy các thực hành mua sắm công bền vững, phù hợp với chính sách và ưu tiên quốc gia.
12.8 Đến năm 2030, đảm bảo rằng mọi người ở khắp nơi đều có thông tin và nhận thức cần thiết để phát triển bền vững và có lối sống hài hòa với thiên nhiên.
12.A Hỗ trợ các quốc gia đang phát triển tăng cường năng lực khoa học và công nghệ để hướng tới các mô hình tiêu dùng và sản xuất bền vững hơn.
12.B Phát triển và thực hiện các công cụ giám sát tác động phát triển bền vững cho lĩnh vực du lịch bền vững – nhằm tạo việc làm, thúc đẩy văn hóa địa phương và sản phẩm địa phương.
12.C Hợp lý hóa các khoản trợ cấp nhiên liệu hóa thạch kém hiệu quả vốn khuyến khích tiêu dùng lãng phí bằng cách loại bỏ các méo mó thị trường, phù hợp với điều kiện quốc gia. Bao gồm việc cải cách hệ thống thuế và loại bỏ dần những khoản trợ cấp gây hại (nếu tồn tại) để phản ánh đúng tác động môi trường, đồng thời tính đến đầy đủ nhu cầu và điều kiện cụ thể của các quốc gia đang phát triển, cũng như giảm thiểu tác động bất lợi có thể xảy ra đối với sự phát triển theo cách bảo vệ người nghèo và các cộng đồng bị ảnh hưởng.
Lưu ý:
Bài viết được dịch trực tiếp từ website chính thức của The Sustainable Development Goals (SDGs). Chúng tôi dịch ra tiếng Việt để giúp người Việt Nam dễ hiểu hơn thông tin này. Trang thông tin gốc: https://www.un.org/sustainabledevelopment/
