CO2 và mối nguy hiểm vô hình.

805

CO₂ và sự tiềm ẩn nguy hiểm, đây là một loại khí không màu, không mùi, tưởng chừng vô hại nhưng lại là “thủ phạm thầm lặng” góp phần lớn vào biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường.

CO₂ là gì ?

• CO₂ (công thức hóa học: Carbon Dioxide, tiếng Việt gọi là khí cacbonic) là một loại khí không màu, không mùi, nặng hơn không khí và không cháy.

•  Là hợp chất gồm 1 nguyên tử C (cacbon) và 2 nguyên tử O (oxi).

•   Ở điều kiện bình thường, CO₂ tồn tại trong khí quyển với nồng độ khoảng 0,04% (400 ppm).

• Đây là một trong những khí nhà kính chính, có vai trò quan trọng trong hiện tượng ấm lên toàn cầu.

CO₂ đến từ đâu?

Khí CO₂ có thể phát sinh từ nhiều nguồn tự nhiên và nhân tạo:

Nguồn tự nhiên:

CO₂ tự nhiên được tạo ra và tuần hoàn liên tục qua nhiều quá trình sinh học,hoá học và địa chất.

• Hô hấp của người, động vật, vi sinh vật.
• Phân hủy chất hữu cơ trong đất, rác, sinh vật chết.
• Núi lửa phun trào, hoạt động địa chất dưới lòng đất.
• Trao đổi khí ở đại dương (biển vừa hấp thụ vừa thải CO₂).

Nguồn nhân tạo (do con người):

Đây là nguồn CO₂ dư thừa, khiến nồng độ trong khí quyển tăng nhanh, phá vỡ cân bằng tự nhiên và gây biến đổi khí hậu.

• Đốt nhiên liệu hóa thạch: than đá, dầu mỏ, khí tự nhiên.
• Hoạt động giao thông vận tải: ô tô, xe máy, máy bay…
• Sản xuất công nghiệp: xi măng, thép, điện năng từ nhiệt điện than.
• Đốt rác thải, nông nghiệp (ví dụ: đốt rơm rạ, chăn nuôi sinh khí CO₂ và CH₄).

Biến đổi khí hậu là gì ?

Định nghĩa:

• Biến đổi khí hậu không phải là thay đổi thời tiết trong vài ngày (nóng – lạnh bất thường), mà là xu hướng thay đổi khí hậu toàn cầu trong thời gian dài.
• Nguyên nhân: do sự gia tăng khí nhà kính (như CO₂, CH₄, N₂O), làm cho Trái Đất ấm lên toàn cầu.
• Tự nhiên: hoạt động núi lửa, thay đổi quỹ đạo Trái Đất, hoạt động Mặt Trời.

Do con người (nguyên nhân chính hiện nay):

• Đốt nhiên liệu hóa thạch (than, dầu, khí) → phát thải CO₂.
• Phá rừng → giảm khả năng hấp thụ CO₂.
• Sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi → sinh khí CH₄, N₂O.
• Công nghiệp, giao thông, xây dựng.

Vì sao chúng âm thầm gây tới biến đổi khí hậu.

CO₂ tăng bất thường do con người đốt nhiên liệu hóa thạch, phá rừng, công nghiệp… → nồng độ CO₂ trong khí quyển tăng.

Hiệu ứng nhà kính tăng cường là do đâu ?

• CO₂ hấp thụ bức xạ hồng ngoại (nhiệt) mà Trái Đất phát ra sau khi nhận ánh sáng Mặt Trời.
• Khi CO₂ tăng → nhiều nhiệt bị giữ lại hơn → Trái Đất nóng lên.
• Đây gọi là hiệu ứng nhà kính tăng cường.

Tổn hại đến khí hậu và thiên nhiên

• Nhiệt độ Trái Đất tăng → hiện tượng nóng lên toàn cầu.
• Băng ở hai cực tan, mực nước biển dâng → đe dọa các vùng ven biển, đảo thấp.
• Thời tiết cực đoan hơn: bão mạnh hơn, lũ lụt, hạn hán kéo dài.
• Hệ sinh thái bị phá vỡ: nhiều loài động thực vật tuyệt chủng, rạn san hô chết.

Tổn hại đến sức khỏe con người

• Ô nhiễm không khí: CO₂ đi kèm với bụi mịn, khí độc từ xe cộ, nhà máy → bệnh hô hấp, tim mạch.
• Sóng nhiệt, nắng nóng → sốc nhiệt, tử vong, đặc biệt ở người già và trẻ nhỏ.
• Bệnh dịch lây lan: khí hậu ấm lên tạo điều kiện cho muỗi, vi khuẩn phát triển (sốt xuất huyết, sốt rét…).
• Thiếu lương thực & nước sạch do hạn hán, đất bạc màu.

Tổn hại đến kinh tế – xã hội

• Nông nghiệp: mùa màng thất bát, đất bị sa mạc hóa.
• Ngư nghiệp: cá, tôm chết vì nước biển nóng lên và axit hóa.
• Thiệt hại cơ sở hạ tầng: bão lũ, nước biển dâng phá hủy nhà cửa, đường xá.
• Chi phí y tế, di cư tăng cao do bệnh tật và người dân mất nơi sinh sống.

Tổn hại đến đại dương

• CO₂ hòa tan trong nước biển → tạo axit cacbonic (H₂CO₃) → làm biển bị axit hóa.
• Hậu quả:
  • Vỏ sò, san hô bị ăn mòn, khó sinh trưởng.
  • Chuỗi thức ăn biển bị phá vỡ → ảnh hưởng đến thủy sản và con người.