Mục tiêu 5: Đạt được bình đẳng giới và trao quyền cho tất cả phụ nữ và trẻ em gái
Đạt được bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ, trẻ em gái không chỉ là việc đúng đắn cần làm, mà còn là yếu tố thiết yếu cho phát triển bền vững. Mục tiêu 5 tập trung vào việc thu hẹp khoảng cách giới và bảo đảm cơ hội bình đẳng cho tất cả mọi người.
Bình đẳng giới không chỉ là một quyền con người cơ bản mà còn là nền tảng cần thiết để xây dựng một thế giới hòa bình, thịnh vượng và bền vững. Trong những thập kỷ qua đã có tiến bộ, nhưng thế giới vẫn chưa đi đúng hướng để đạt được bình đẳng giới vào năm 2030.
Phụ nữ và trẻ em gái chiếm một nửa dân số thế giới, đồng nghĩa với một nửa tiềm năng của nhân loại. Tuy nhiên, bất bình đẳng giới vẫn tồn tại ở mọi nơi và kìm hãm tiến bộ xã hội. Bạo lực tình dục, bóc lột, sự phân bổ không công bằng của công việc chăm sóc và nội trợ không lương, cùng với sự phân biệt đối xử trong các vị trí công, vẫn là những rào cản lớn.
Trung bình, phụ nữ chỉ chiếm 30% các vị trí quản lý trên thị trường lao động toàn cầu, và dành thời gian cho công việc nội trợ, chăm sóc không lương nhiều gấp 2,5 lần so với nam giới.
Với tốc độ tiến bộ như hiện nay (2023), sẽ cần:
-
300 năm để xóa bỏ tảo hôn,
-
286 năm để khắc phục khoảng trống pháp lý và loại bỏ các luật phân biệt đối xử,
-
140 năm để đạt được sự đại diện bình đẳng của phụ nữ trong vị trí lãnh đạo và quyền lực tại nơi làm việc,
-
47 năm để đạt được bình đẳng giới trong các nghị viện quốc gia.
Để đạt Mục tiêu 5, cần có sự lãnh đạo chính trị, đầu tư và cải cách chính sách toàn diện nhằm phá bỏ các rào cản mang tính hệ thống. Bình đẳng giới là mục tiêu xuyên suốt và phải trở thành trọng tâm trong chính sách, ngân sách và thể chế quốc gia.
Tiến bộ đạt được
Trong giai đoạn 2019–2024, thế giới đã ghi nhận 99 cải cách pháp luật tích cực nhằm xóa bỏ luật phân biệt đối xử và thiết lập khung pháp lý về bình đẳng giới. Các cam kết quốc tế đã mang lại tiến triển ở một số lĩnh vực:
-
Tình trạng tảo hôn và cắt bỏ bộ phận sinh dục nữ (FGM) đã giảm.
-
Sự hiện diện của phụ nữ trong lĩnh vực chính trị đạt mức cao chưa từng có.
Tuy nhiên, lời hứa về một thế giới trong đó mọi phụ nữ và trẻ em gái đều được hưởng bình đẳng giới đầy đủ, nơi mọi rào cản pháp lý, xã hội và kinh tế đối với việc trao quyền đã được loại bỏ, vẫn chưa trở thành hiện thực.
Những thách thức giới khác
-
43,7% phụ nữ đã kết hôn trên toàn cầu thiếu quyền ra quyết định đối với sức khỏe tình dục và sinh sản của chính mình.
-
35% phụ nữ trong độ tuổi 15–49 từng trải qua bạo lực thể xác và/hoặc tình dục từ bạn đời hoặc từ người không phải bạn đời.
-
Hơn 230 triệu phụ nữ và trẻ em gái đã trải qua một hình thức cắt bỏ bộ phận sinh dục nữ (FGM), dẫn đến nguy cơ cao về chảy máu kéo dài, nhiễm trùng (bao gồm cả HIV), biến chứng khi sinh nở, vô sinh và tử vong.
Những hình thức bạo lực này không chỉ gây hại cho cá nhân phụ nữ và trẻ em gái mà còn làm suy giảm chất lượng cuộc sống, cản trở sự tham gia tích cực của họ vào xã hội.
Tại sao bình đẳng giới quan trọng đối với tôi?
Bất kể bạn sống ở đâu, bình đẳng giới là một quyền con người cơ bản. Thúc đẩy bình đẳng giới có vai trò then chốt trong mọi lĩnh vực của một xã hội lành mạnh: từ xóa đói giảm nghèo, đến thúc đẩy y tế, giáo dục, bảo vệ và nâng cao phúc lợi cho phụ nữ, trẻ em gái, cũng như nam giới và trẻ em trai.
Chúng ta có thể làm gì?
-
Nếu bạn là trẻ em gái: Hãy tiếp tục đi học, hỗ trợ bạn bè nữ duy trì học tập và đấu tranh cho quyền tiếp cận dịch vụ sức khỏe sinh sản.
-
Nếu bạn là phụ nữ: Hãy đối diện và thay đổi những định kiến vô thức hay rào cản vô hình đang cản trở cơ hội bình đẳng.
-
Nếu bạn là nam giới hay trẻ em trai: Hãy cùng hợp tác với phụ nữ và trẻ em gái để đạt bình đẳng giới, xây dựng những mối quan hệ lành mạnh và tôn trọng.
-
Hỗ trợ các chiến dịch giáo dục nhằm chấm dứt những tập tục văn hóa có hại như FGM, và thúc đẩy thay đổi pháp luật nhằm bảo vệ quyền của phụ nữ và trẻ em gái.
Sáng kiến Spotlight Initiative – đối tác toàn cầu giữa Liên minh châu Âu (EU) và Liên Hợp Quốc – là nỗ lực đa năm, quy mô lớn nhất thế giới nhằm loại bỏ mọi hình thức bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em gái.
- Năm 2024, các rào cản pháp lý đối với bình đẳng giới vẫn tồn tại: trong số 131 quốc gia được khảo sát, có 61 quốc gia (47%) vẫn hạn chế phụ nữ làm những công việc giống nam giới; 38 quốc gia (29%) quy định 18 tuổi là độ tuổi kết hôn tối thiểu nhưng không có ngoại lệ; và 63 quốc gia (48%) định nghĩa hiếp dâm dựa trên việc thiếu sự đồng thuận.
- Gần 1/5 phụ nữ trẻ ở độ tuổi 20–24 (19%) đã kết hôn hoặc sống chung trước tuổi 18. Mặc dù tỷ lệ tảo hôn đã giảm trên toàn cầu, chủ yếu nhờ tiến bộ ở Nam Á, nhưng vẫn ở mức cao nhất tại khu vực cận Sahara (31%), nơi số lượng trẻ em gái trở thành cô dâu dự kiến sẽ tăng vào năm 2030.
- Trên toàn cầu, hơn 230 triệu phụ nữ và trẻ em gái đã trải qua tập tục cắt bỏ bộ phận sinh dục nữ, với khoảng 4 triệu trẻ em gái phải chịu đựng hủ tục này mỗi năm. Để loại bỏ hoàn toàn tập tục này vào năm 2030, tốc độ tiến bộ cần được đẩy nhanh gấp 27 lần so với thập kỷ qua.
- Tại gần 80% quốc gia có dữ liệu, ít hơn một nửa phụ nữ có quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng đất nông nghiệp an toàn – yếu tố then chốt để trao quyền cho phụ nữ nông thôn và củng cố hệ thống lương thực – nông nghiệp.
- Tính đến ngày 1 tháng 1 năm 2025, phụ nữ nắm giữ 27,2% số ghế trong quốc hội quốc gia – tăng 4,9 điểm phần trăm so với năm 2015, nhưng chỉ tăng 0,3 điểm so với năm 2024.
- Để đạt được Mục tiêu 5, cần có sự lãnh đạo chính trị, đầu tư và cải cách chính sách toàn diện nhằm tháo gỡ các rào cản mang tính hệ thống. Bình đẳng giới là một mục tiêu xuyên suốt và phải trở thành trọng tâm trong chính sách, ngân sách và thể chế quốc gia.
5.1 Chấm dứt mọi hình thức phân biệt đối xử đối với tất cả phụ nữ và trẻ em gái ở mọi nơi.
5.2 Loại bỏ mọi hình thức bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em gái trong cả lĩnh vực công và tư, bao gồm nạn buôn người, bạo lực tình dục và các hình thức bóc lột khác.
5.3 Xóa bỏ mọi tập tục có hại, chẳng hạn như tảo hôn, hôn nhân sớm, hôn nhân ép buộc và tập tục cắt bỏ bộ phận sinh dục nữ.
5.4 Công nhận và coi trọng công việc chăm sóc và nội trợ không lương thông qua việc cung cấp dịch vụ công, cơ sở hạ tầng và các chính sách an sinh xã hội, đồng thời thúc đẩy trách nhiệm chia sẻ trong hộ gia đình và gia đình, phù hợp với điều kiện quốc gia.
5.5 Bảo đảm sự tham gia đầy đủ và hiệu quả của phụ nữ, cũng như cơ hội bình đẳng cho phụ nữ trong vai trò lãnh đạo ở tất cả các cấp ra quyết định trong lĩnh vực chính trị, kinh tế và đời sống công.
5.6 Bảo đảm tiếp cận phổ cập đối với dịch vụ chăm sóc sức khỏe tình dục và sinh sản cũng như các quyền sinh sản, phù hợp với Chương trình Hành động của Hội nghị Quốc tế về Dân số và Phát triển, Cương lĩnh Hành động Bắc Kinh và các văn kiện kết quả từ các hội nghị rà soát.
5.A Thực hiện các cải cách nhằm trao cho phụ nữ quyền bình đẳng đối với các nguồn lực kinh tế, cũng như quyền sở hữu và kiểm soát đất đai và các loại tài sản khác, dịch vụ tài chính, quyền thừa kế và tài nguyên thiên nhiên, phù hợp với luật pháp quốc gia.
5.B Thúc đẩy sử dụng công nghệ hỗ trợ, đặc biệt là công nghệ thông tin và truyền thông, để tăng cường trao quyền cho phụ nữ.
5.C Thông qua và củng cố các chính sách hiệu quả, cũng như ban hành và thực thi luật pháp nhằm thúc đẩy bình đẳng giới và trao quyền cho tất cả phụ nữ và trẻ em gái ở mọi cấp độ.
Lưu ý:
Bài viết được dịch trực tiếp từ website chính thức của The Sustainable Development Goals (SDGs). Chúng tôi dịch ra tiếng Việt để giúp người Việt Nam dễ hiểu hơn thông tin này. Trang thông tin gốc: https://www.un.org/sustainabledevelopment/
