Mục tiêu 16: Thúc đẩy xã hội công bằng, hòa bình và hòa nhập
Mục tiêu 16 tập trung vào việc thúc đẩy các xã hội hòa bình và bao trùm, đảm bảo quyền tiếp cận công lý cho mọi người và xây dựng những thể chế hiệu quả, minh bạch và toàn diện ở mọi cấp độ. Con người ở khắp nơi cần được sống không còn nỗi sợ hãi trước bạo lực dưới mọi hình thức, và được cảm thấy an toàn trong cuộc sống hằng ngày bất kể sắc tộc, tôn giáo hay xu hướng tính dục của họ.
Tuy nhiên, các cuộc xung đột bạo lực mới và đang diễn ra trên thế giới đang làm chệch hướng con đường toàn cầu tiến tới hòa bình và thực hiện Mục tiêu 16. Đáng lo ngại, năm 2022 ghi nhận số ca tử vong dân sự liên quan đến xung đột tăng hơn 50% – lần đầu tiên kể từ khi Chương trình Nghị sự 2030 được thông qua – chủ yếu do chiến tranh ở Ukraine. Năm 2024, số người thiệt mạng do xung đột vũ trang tăng 40% so với năm 2023, đánh dấu năm thứ ba liên tiếp mức tử vong gia tăng. Số trẻ em và phụ nữ bị giết hại trong giai đoạn 2023–2024 cao gấp bốn lần so với hai năm trước đó; trong đó, 8/10 ca tử vong trẻ em và 7/10 ca tử vong phụ nữ xảy ra tại Gaza.
Bạo lực vũ trang và tình trạng bất ổn ở mức cao gây tác động hủy hoại tới sự phát triển của mỗi quốc gia, trong khi các hành vi bạo lực tình dục, tội phạm, bóc lột và tra tấn phổ biến ở những nơi có xung đột hoặc không có pháp quyền. Các quốc gia phải có biện pháp để bảo vệ những người dễ bị tổn thương nhất.
Chính phủ, xã hội dân sự và cộng đồng cần hợp tác để tìm ra giải pháp bền vững cho xung đột và bất ổn. Việc củng cố pháp quyền và thúc đẩy nhân quyền là chìa khóa của tiến trình này, cùng với giảm dòng chảy vũ khí bất hợp pháp, chống tham nhũng và bảo đảm sự tham gia toàn diện trong mọi thời điểm.
Tại sao tôi nên quan tâm?
Mức độ bạo lực vũ trang và bất ổn cao gây tác động hủy hoại đến sự phát triển của một quốc gia. Bạo lực tình dục, tội phạm, bóc lột và tra tấn phổ biến ở những nơi có xung đột hoặc không có pháp quyền.
Chính phủ, xã hội dân sự và cộng đồng cần cùng nhau hợp tác để tìm ra giải pháp bền vững cho xung đột và bất ổn. Việc củng cố pháp quyền và thúc đẩy nhân quyền là yếu tố then chốt trong tiến trình này, song song với việc giảm dòng chảy vũ khí bất hợp pháp, chống tham nhũng và bảo đảm sự tham gia toàn diện ở mọi thời điểm.
Điều này liên quan gì đến nơi tôi đang sống?
Mục tiêu 16 gắn liền với khuôn khổ nhân quyền rộng lớn hơn thông qua việc thúc đẩy các xã hội tôn trọng và bảo vệ quyền cá nhân, cũng như các quyền về quyền riêng tư, tự do ngôn luận và tiếp cận thông tin.
Hòa bình là điều kiện tiên quyết cho sự phát triển xã hội và kinh tế. Nếu không có hòa bình, các xã hội thường rơi vào xung đột, bạo lực và bất ổn, từ đó cản trở tiến trình phát triển, gây mất mát về sinh mạng và tài nguyên.
Bình đẳng trong tiếp cận công lý là yếu tố thiết yếu để bảo vệ quyền con người, giải quyết tranh chấp và bảo đảm rằng các nhóm dễ bị tổn thương không bị gạt ra ngoài lề hay ngược đãi.
Những tội phạm đe dọa xã hội hòa bình – bao gồm giết người, buôn người, tội phạm có tổ chức cũng như các luật lệ hay thực tiễn mang tính phân biệt đối xử – đều ảnh hưởng đến mọi quốc gia.
Điều gì sẽ xảy ra nếu chúng ta không hành động?
Bạo lực vũ trang và tình trạng bất ổn gây tác động hủy hoại đến sự phát triển của một quốc gia, làm ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế và thường để lại những mâu thuẫn kéo dài trong cộng đồng.
Bạo lực cũng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, sự phát triển, hạnh phúc và khả năng trưởng thành của trẻ em. Nó gây ra sang chấn tâm lý và làm suy yếu sự gắn kết xã hội.
Việc thiếu tiếp cận công lý đồng nghĩa với các xung đột không được giải quyết, con người không thể được bảo vệ hay bồi thường. Những thể chế không vận hành theo pháp luật chính đáng thường dễ rơi vào tùy tiện và lạm quyền, đồng thời kém hiệu quả trong việc cung cấp dịch vụ công cho mọi người.
Sự loại trừ và phân biệt đối xử không chỉ vi phạm nhân quyền, mà còn tạo ra sự bất mãn, thù địch và có thể dẫn đến bạo lực.
Chúng ta có thể làm gì?
Hãy thực thi quyền của bạn: yêu cầu các đại diện dân cử phải chịu trách nhiệm, bảo vệ quyền tiếp cận thông tin, và chia sẻ ý kiến của bạn với những người đại diện. Hãy thúc đẩy sự hòa nhập và tôn trọng với mọi người, bất kể sắc tộc, tôn giáo, giới tính, xu hướng tính dục hay quan điểm khác biệt.
- Năm 2024, số người thiệt mạng do xung đột vũ trang đã tăng 40% so với năm 2023, đánh dấu năm thứ ba liên tiếp mức tử vong gia tăng. Số trẻ em và phụ nữ bị giết hại trong giai đoạn 2023–2024 cao gấp bốn lần so với hai năm trước đó; trong đó, 8/10 ca tử vong trẻ em và 7/10 ca tử vong phụ nữ xảy ra tại Gaza.
- Các cuộc xung đột ngày càng gia tăng cùng với tội phạm có tổ chức bạo lực tiếp tục lan rộng trên toàn thế giới, gây ra đau khổ to lớn cho con người và cản trở sự phát triển bền vững. Số người buộc phải di dời đạt mức kỷ lục chưa từng có, 123,2 triệu người vào cuối năm 2024. Thương vong dân sự trong các cuộc xung đột vũ trang cũng tăng 40% trong năm 2024.
- Năm 2021, thế giới ghi nhận số vụ giết người có chủ ý cao nhất trong hai thập kỷ qua. Tỷ lệ giết người toàn cầu đã giảm 5% trong giai đoạn 2015–2022, từ mức 5,9 trên 100.000 người vào năm 2015 xuống còn 5,2 vào năm 2023.
- Trên phạm vi toàn cầu, số nạn nhân bị phát hiện là nạn buôn người tăng 25% trong năm 2022 so với mức trước đại dịch và tăng 43% so với năm 2020. Một nguyên nhân chính của sự gia tăng này là số trẻ em bị buôn bán ngày càng nhiều, đã tăng 31% kể từ năm 2019.
- Các vụ giết hại và mất tích của những người bảo vệ nhân quyền, nhà báo và công đoàn viên vẫn ở mức đáng báo động trong năm 2024, với ít nhất 502 vụ giết hại được ghi nhận tại 44 quốc gia và 123 vụ mất tích tại 37 quốc gia. Dù những con số này có giảm nhẹ so với năm 2023, các hành vi vi phạm nhân quyền dai dẳng tiếp tục làm suy yếu tiến trình hướng tới hòa bình, công lý và trách nhiệm giải trình.
- Những bất công mang tính hệ thống, bất bình đẳng và các thách thức nhân quyền mới nổi đang khiến các xã hội hòa bình và bao trùm ngày càng xa vời. Để đạt được Mục tiêu 16 vào năm 2030, cần có hành động khẩn cấp nhằm khôi phục niềm tin và tăng cường năng lực của các thể chế để đảm bảo công lý cho tất cả mọi người và tạo điều kiện cho các chuyển đổi hòa bình hướng tới phát triển bền vững.
16.1 Giảm đáng kể mọi hình thức bạo lực và tỷ lệ tử vong liên quan đến bạo lực ở khắp mọi nơi.
16.2 Chấm dứt lạm dụng, bóc lột, buôn người và mọi hình thức bạo lực cũng như tra tấn đối với trẻ em.
16.3 Thúc đẩy pháp quyền ở cấp quốc gia và quốc tế, bảo đảm mọi người đều có quyền tiếp cận công lý bình đẳng.
16.4 Đến năm 2030, giảm đáng kể các dòng tài chính và vũ khí bất hợp pháp, tăng cường thu hồi và hoàn trả tài sản bị đánh cắp, đồng thời đấu tranh chống mọi hình thức tội phạm có tổ chức.
16.5 Giảm đáng kể tham nhũng và hối lộ dưới mọi hình thức.
16.6 Phát triển các thể chế hiệu quả, có trách nhiệm giải trình và minh bạch ở mọi cấp độ.
16.7 Bảo đảm việc ra quyết định ở mọi cấp độ có tính phản hồi, bao trùm, có sự tham gia và mang tính đại diện.
16.8 Mở rộng và tăng cường sự tham gia của các quốc gia đang phát triển trong các thể chế quản trị toàn cầu.
16.9 Đến năm 2030, cung cấp danh tính pháp lý cho tất cả mọi người, bao gồm đăng ký khai sinh.
16.10 Bảo đảm quyền tiếp cận thông tin công khai và bảo vệ các quyền tự do cơ bản, phù hợp với pháp luật quốc gia và các thỏa thuận quốc tế.
16.A Tăng cường các thể chế quốc gia có liên quan, bao gồm thông qua hợp tác quốc tế, nhằm xây dựng năng lực ở mọi cấp độ – đặc biệt tại các quốc gia đang phát triển – để ngăn chặn bạo lực và đấu tranh chống khủng bố, tội phạm.
16.B Thúc đẩy và thực thi các luật pháp và chính sách không phân biệt đối xử nhằm phục vụ phát triển bền vững.
Lưu ý:
Bài viết được dịch trực tiếp từ website chính thức của The Sustainable Development Goals (SDGs). Chúng tôi dịch ra tiếng Việt để giúp người Việt Nam dễ hiểu hơn thông tin này. Trang thông tin gốc: https://www.un.org/sustainabledevelopment/
