Goal 13: Hành động khẩn cấp để ứng phó với biến đổi khí hậu và các tác động của nó
Mỗi người, ở mọi quốc gia và mọi châu lục đều đang chịu ảnh hưởng ở mức độ nào đó bởi biến đổi khí hậu. Biến đổi khí hậu do các hoạt động của con người gây ra – chủ yếu là việc đốt nhiên liệu hóa thạch như dầu, than và khí đốt – và đe dọa sự sống trên Trái Đất như chúng ta biết. Với lượng khí thải nhà kính ngày càng gia tăng, tác động của biến đổi khí hậu đang trở nên nghiêm trọng hơn và diễn ra nhanh hơn, bao gồm các hiện tượng thời tiết cực đoan thường xuyên hơn như hạn hán, lũ lụt, bão tố, cũng như mực nước biển dâng.
Nếu không được kiểm soát, biến đổi khí hậu sẽ xóa bỏ nhiều thành quả phát triển đã đạt được trong những năm qua. Nó cũng có thể làm gia tăng xung đột về tài nguyên và buộc con người phải di cư.
Hiện tại, hành tinh của chúng ta đã nóng hơn khoảng 1,2°C so với cuối những năm 1800, và lượng khí thải vẫn tiếp tục tăng. Để giới hạn sự nóng lên toàn cầu không quá 1,5°C – như đã được kêu gọi trong Thỏa thuận Paris – lượng khí thải nhà kính phải được cắt giảm gần một nửa vào năm 2030 so với mức năm 2019.
Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) xác nhận năm 2024 là năm nóng nhất từng được ghi nhận, với nhiệt độ cao hơn khoảng 1,55°C so với mức tiền công nghiệp. WMO ước tính có 80% khả năng ít nhất một trong năm năm tới sẽ vượt qua năm 2024 để trở thành năm nóng nhất được ghi nhận.
Các giải pháp đã tồn tại
Rất nhiều điều đang diễn ra trên toàn cầu – đầu tư vào năng lượng tái tạo như gió và mặt trời đã tăng vọt. Nhưng cần phải làm nhiều hơn nữa. Thế giới phải chuyển đổi hệ thống năng lượng, công nghiệp, giao thông, thực phẩm, nông nghiệp và lâm nghiệp để đảm bảo rằng chúng ta có thể duy trì một hành tinh có thể sống được. Nhiều giải pháp ứng phó biến đổi khí hậu có thể mang lại lợi ích kinh tế trong khi vẫn cải thiện cuộc sống của chúng ta và bảo vệ môi trường.
Chúng ta cũng có các khuôn khổ và thỏa thuận toàn cầu để định hướng tiến trình, như Các Mục tiêu Phát triển Bền vững, Công ước khung của Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu và Thỏa thuận Paris. Ba nhóm hành động lớn là: giảm phát thải khí nhà kính, thích ứng với tác động khí hậu và huy động tài chính cho các điều chỉnh cần thiết.
Chuyển đổi hệ thống năng lượng từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng tái tạo như điện mặt trời hoặc điện gió sẽ giúp giảm lượng khí thải gây biến đổi khí hậu. Nhưng chúng ta phải hành động ngay bây giờ.
Tài chính cho hành động khí hậu
Ứng phó với biến đổi khí hậu đòi hỏi các khoản đầu tư tài chính đáng kể từ chính phủ và doanh nghiệp. Nhưng việc không hành động sẽ tốn kém hơn rất nhiều. Một bước đi quan trọng là các quốc gia phát triển hỗ trợ các quốc gia đang phát triển để họ có thể thích ứng và hướng tới nền kinh tế xanh hơn.
Tại COP29 vào tháng 11 năm 2024, các chính phủ đã thống nhất thiết lập một Mục tiêu Tập thể Định lượng Mới về tài chính khí hậu ít nhất 300 tỷ USD mỗi năm vào năm 2035, gấp ba lần mục tiêu đã thỏa thuận trước đó. Ngoài ra, họ cũng đồng ý huy động nỗ lực của tất cả các tổ chức công và tư để tăng quy mô tài chính cho các quốc gia đang phát triển lên 1,3 nghìn tỷ USD mỗi năm vào năm 2035.
Trong khi mọi quốc gia cần hướng tới phát thải ròng bằng 0, mỗi quốc gia và cộng đồng cũng phải thích ứng với biến đổi khí hậu. Thích ứng là ưu tiên hàng đầu ở những quốc gia có lượng phát thải thấp nhưng dễ bị tổn thương nghiêm trọng trước tác động của khí hậu, như nhiều quốc gia đảo nhỏ đang phát triển và các quốc gia kém phát triển nhất. Việc xây dựng nhà ở chống bão, trồng cây trồng chịu hạn, lắp đặt hệ thống cấp nước đáng tin cậy và đầu tư vào mạng lưới an sinh xã hội là một số giải pháp thích ứng thiết yếu.
Với một nửa dân số thế giới hiện đang sống trong “vùng nguy hiểm khí hậu”, nơi con người có nguy cơ tử vong do tác động khí hậu cao gấp 15 lần, Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc đã kêu gọi tăng gấp đôi nguồn tài chính cho thích ứng.
Thích ứng với hậu quả của biến đổi khí hậu bảo vệ con người, nhà cửa, doanh nghiệp, sinh kế, cơ sở hạ tầng và các hệ sinh thái tự nhiên. Nó bao gồm cả những tác động hiện tại và những tác động có thể xảy ra trong tương lai. Thích ứng sẽ cần thiết ở mọi nơi, nhưng phải được ưu tiên ngay cho những người dễ bị tổn thương nhất với ít nguồn lực nhất để đối phó với rủi ro khí hậu. Tỷ suất lợi nhuận có thể rất cao. Ví dụ, hệ thống cảnh báo sớm thiên tai có thể cứu mạng sống và tài sản, mang lại lợi ích gấp 10 lần chi phí ban đầu.
Tôi có thể làm gì để giúp?
Mặc dù trách nhiệm chính thuộc về các chính phủ và doanh nghiệp, nhưng mỗi cá nhân chúng ta đều có thể làm nhiều việc. Để tìm hiểu bạn có thể làm gì, hãy truy cập: www.un.org/actnow
Để đọc thêm về nỗ lực của Liên Hợp Quốc trong ứng phó biến đổi khí hậu: un.org/climatechange
- Theo Báo cáo Khoảng cách Phát thải 2024 của Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP), lượng khí thải nhà kính toàn cầu đã đạt mức cao kỷ lục 57,1 gigatấn CO₂ tương đương vào năm 2023, tăng 1,3% so với năm 2022 và cao hơn nhiều so với mức tăng trung bình hàng năm 0,8% giai đoạn 2010–2019.
- Với một thảm họa khí hậu đang cận kề, tốc độ và quy mô của các kế hoạch hành động khí hậu hiện nay hoàn toàn chưa đủ để ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu. Các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng thường xuyên và dữ dội đã tác động đến mọi khu vực trên Trái Đất. Nhiệt độ tăng cao sẽ khiến những hiểm họa này nghiêm trọng hơn nữa, gây ra rủi ro lớn.
- Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC) nhấn mạnh rằng việc cắt giảm khí thải nhà kính (GHG) sâu, nhanh và bền vững là điều cấp thiết trong mọi lĩnh vực, bắt đầu từ bây giờ và kéo dài trong suốt thập kỷ này. Để giới hạn sự nóng lên toàn cầu ở mức không quá 1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp, lượng phát thải đáng lẽ phải bắt đầu giảm ngay bây giờ và cần được cắt giảm gần một nửa vào năm 2030.
- Hành động khẩn cấp và mang tính chuyển đổi là điều tối quan trọng, vượt xa những kế hoạch hay lời hứa trên giấy. Nó đòi hỏi phải nâng cao tham vọng, bao phủ toàn bộ nền kinh tế và hướng tới phát triển thích ứng với khí hậu, đồng thời vạch ra một lộ trình rõ ràng để đạt phát thải ròng bằng 0. Thời gian không còn nhiều, và những biện pháp ngay lập tức là cần thiết để tránh những hậu quả thảm khốc và đảm bảo một tương lai bền vững cho các thế hệ mai sau.
13.1 Tăng cường khả năng chống chịu và năng lực thích ứng trước các hiểm họa liên quan đến khí hậu và thiên tai ở tất cả các quốc gia.
13.2 Lồng ghép các biện pháp ứng phó biến đổi khí hậu vào chính sách, chiến lược và quy hoạch quốc gia.
13.3 Cải thiện giáo dục, nâng cao nhận thức, cũng như năng lực của con người và thể chế về giảm thiểu biến đổi khí hậu, thích ứng, giảm thiểu tác động và hệ thống cảnh báo sớm.
13.A Thực hiện cam kết của các quốc gia phát triển là thành viên Công ước khung của Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu, huy động chung 100 tỷ đô la Mỹ mỗi năm trước năm 2020 từ mọi nguồn để đáp ứng nhu cầu của các nước đang phát triển trong bối cảnh có các hành động giảm thiểu có ý nghĩa và minh bạch trong triển khai; đồng thời sớm đưa Quỹ Khí hậu Xanh (Green Climate Fund) vào vận hành đầy đủ thông qua việc cấp vốn.
13.B Thúc đẩy các cơ chế nhằm nâng cao năng lực cho việc lập kế hoạch và quản lý ứng phó biến đổi khí hậu hiệu quả tại các nước kém phát triển nhất và các quốc đảo nhỏ đang phát triển, bao gồm chú trọng đến phụ nữ, thanh niên cũng như cộng đồng địa phương và các nhóm yếu thế.
*Ghi nhận rằng Công ước khung của Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu là diễn đàn quốc tế liên chính phủ chính để đàm phán về ứng phó toàn cầu đối với biến đổi khí hậu.
Lưu ý:
Bài viết được dịch trực tiếp từ website chính thức của The Sustainable Development Goals (SDGs). Chúng tôi dịch ra tiếng Việt để giúp người Việt Nam dễ hiểu hơn thông tin này. Trang thông tin gốc: https://www.un.org/sustainabledevelopment/
