EV không tự động đồng nghĩa với “xanh”. Nếu chỉ tập trung vào không khí thải khi hoạt động mà bỏ qua giai đoạn sản xuất và chuỗi cung ứng, EV vẫn có thể gây ra tác động môi trường lớn. Chỉ khi EV makers cải thiện minh bạch khí thải Scope 3, đặt mục tiêu cụ thể và thúc đẩy sản xuất low‑carbon trong toàn chuỗi, thì mới thực sự đáng gọi là xanh
Năm ngoái, một khảo sát về 51 hãng ô tô lớn nhất hoạt động tại Trung Quốc và nước ngoài cho thấy:
- Có 50 hãng công bố cam kết khí thải Scope 1 và 2, nhưng chỉ 20 hãng (39%) công bố dữ liệu khí thải chuỗi cung ứng, và 13 hãng (25%) đưa ra mục tiêu khí thải Scope 3.
- Có 26 hãng công bố hành động với thép và nhôm, nhưng phần lớn ở giai đoạn thử nghiệm, quy mô hạn chế—chưa đủ để thúc đẩy các nhà cung ứng giảm phát thải hiệu quả.
- Các báo cáo thường mang tính định tính hoặc dùng đơn vị phần trăm, khiến khó đánh giá tác động cụ thể của các biện pháp giảm phát thải.
Chưa thể gọi EV là “xanh” ở thời điểm này
- Mặc dù EV tránh được nhiều khí thải trong quá trình sử dụng so với xe ICE, khảo sát cho thấy 10 hãng chuyên sản xuất xe điện lại có hành động giảm phát thải chuỗi cung ứng thua kém các hãng truyền thống.
- Dưới 50% các hãng EV tính toán và công bố dữ liệu từ nhà cung ứng, chỉ 2 hãng đặt mục tiêu giảm khí thải trong chuỗi thép và nhôm, nhưng không công bố tiến độ.
- Các hãng EV cũng thua kém các hãng ICE về minh bạch trong hành động giảm phát thải trong sản xuất pin.
Thử thách & Cơ hội
- Khó khăn chính bao gồm việc thu thập dữ liệu khí thải thực tế từ các nhà cung ứng (“emission factors” không chính xác). Thiếu chuyên môn trong giảm phát thải chuỗi sản xuất, đặc biệt với thép và nhôm. Sản phẩm thép/aluminium tái chế vẫn đang thiếu nguồn cung và giá thành cao.
- Các công ty xếp hạng ESG quốc tế chưa có phương pháp đánh giá đáng tin cậy cho chuỗi cung ứng công nghiệp ô tô, và chưa thống nhất cách định nghĩa “thép xanh” hay “nhôm low‑carbon”.
- Ở Trung Quốc, hệ thống tái chế thép và nhôm chưa phát triển, nhôm tái chế chất lượng thấp; người tiêu dùng vẫn miễn cưỡng trả thêm cho sản phẩm xanh.
Tuy nhiên, chính phủ Trung Quốc đã bắt đầu đưa vào lộ trình mục tiêu carbon nghèo hơn cho toàn chuỗi giá trị ô tô, thúc đẩy cùng các nhà sản xuất chuỗi cung ứng tích hợp tiêu chí carbon thấp vào thiết kế sản phẩm, mua sắm nguyên liệu, sản xuất, vận chuyển, lưu trữ, và tái chế. Chính phủ cũng mở rộng thị trường carbon quốc gia sang nhóm sản xuất thép và nhôm — buộc các nhà sản xuất này phải chịu trách nhiệm cụ thể và thúc đẩy tự động cắt giảm khí thải.
Trung Quốc đang xây dựng các tiêu chuẩn công bố carbon và hệ thống khai báo môi trường (EPD). Tính đến tháng 5/2025, nền tảng công bố carbon ngành ô tô đã thu thập dữ liệu cho 8.000 mẫu xe, và nền tảng ngành thép đã cung cấp 200 EPD sẵn sàng truy cập. Mở rộng năng lượng tái tạo cũng giúp ngành xe giảm carbon nói chung.
Khuyến nghị: Từ “sản xuất EV xanh” đến “sản xuất xanh toàn chuỗi”
- Các nhà sản xuất EV cần làm nhiều hơn là giảm khí thải trong quá trình sử dụng — họ phải chuyển hướng sang một chiến lược song song, bao gồm cả sản xuất xanh.
- Người tiêu dùng—đặc biệt tại Trung Quốc, thị trường ô tô lớn nhất thế giới—nên quan tâm đến khí thải toàn vòng đời sản phẩm, giúp tạo áp lực tiêu dùng vào sản phẩm thực sự thân thiện với khí hậu, thúc đẩy nhà sản xuất và nhà cung ứng đẩy nhanh chuyển đổi.
