Khi nói đến biến đổi khí hậu, một cụm từ ngày càng được nhắc đến nhiều hơn là “carbon footprint” – hay còn gọi là dấu chân carbon. Nhưng cụ thể thì carbon footprint là gì? Tại sao nó lại quan trọng đến mức từ cá nhân, doanh nghiệp đến chính phủ đều cần theo dõi và giảm thiểu nó?
Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ khái niệm carbon footprint, cách đo lường, lý do cần giảm thiểu, cũng như các giải pháp đơn giản mà bạn có thể thực hiện ngay hôm nay.
Carbon Footprint là gì?
Carbon footprint là tổng lượng khí nhà kính, đặc biệt là carbon dioxide (CO₂) và các khí khác (CH₄, N₂O, v.v.), được thải ra trực tiếp hoặc gián tiếp bởi một cá nhân, tổ chức, sản phẩm hoặc sự kiện trong suốt vòng đời của nó.
Theo Carbon Trust: “Dấu chân carbon là thước đo tác động môi trường theo đơn vị tấn CO₂ tương đương.”
Ví dụ:
- Việc bạn lái ô tô chạy xăng → phát thải CO₂ trực tiếp
- Việc bạn mua một chiếc áo cotton → gián tiếp gây phát thải CO₂ trong quá trình sản xuất, vận chuyển
Tại sao Carbon Footprint lại quan trọng?
1. Liên quan trực tiếp đến biến đổi khí hậu
Carbon footprint là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây biến đổi khí hậu toàn cầu. Càng nhiều khí nhà kính bị thải ra, hành tinh càng nóng lên – kéo theo băng tan, mực nước biển dâng, thiên tai cực đoan.
2. Là chỉ số đánh giá mức độ bền vững
Nhiều doanh nghiệp và tổ chức hiện nay đang đo và công khai carbon footprint như một cách thể hiện trách nhiệm môi trường và cam kết phát triển bền vững.
3. Là cơ sở để tiến tới Net Zero
Để đạt được Net Zero (trung hòa khí thải), bước đầu tiên là phải biết ta đang phát thải bao nhiêu – tức là phải đo carbon footprint.
Các loại Carbon Footprint
Carbon footprint có thể được phân thành 3 phạm vi (scopes), theo GHG Protocol:
- Scope 1: Phát thải trực tiếp (xe cộ, máy móc, đốt nhiên liệu)
- Scope 2: Phát thải gián tiếp từ điện, sưởi hoặc làm mát mà bạn sử dụng
- Scope 3: Các phát thải khác trong chuỗi cung ứng (vận chuyển, sản xuất hàng hóa, đi công tác, rác thải…)
Làm sao để tính Carbon Footprint?
Đối với cá nhân
Bạn có thể sử dụng các công cụ miễn phí như:
Các thông tin cần có:
- Mức tiêu thụ điện, nước
- Thói quen đi lại (ô tô, xe máy, máy bay)
- Chế độ ăn uống
- Mức tiêu dùng hàng hóa
Đối với doanh nghiệp
Các tổ chức thường thuê chuyên gia hoặc sử dụng nền tảng chuyên dụng để đo carbon footprint theo các tiêu chuẩn quốc tế như:
Làm thế nào để giảm Carbon Footprint?
Với cá nhân:
- Đi lại thông minh hơn: dùng xe đạp, phương tiện công cộng, chia sẻ xe
- Tiết kiệm năng lượng: tắt thiết bị khi không dùng, dùng đèn LED, lắp năng lượng mặt trời
- Tiêu dùng bền vững: chọn sản phẩm địa phương, ít bao bì, tái sử dụng
- Ăn uống xanh hơn: ăn ít thịt đỏ, tăng rau củ quả, hạn chế đồ nhập khẩu
- Giảm rác thải: phân loại, tái chế, compost
Với doanh nghiệp:
- Tối ưu quy trình sản xuất, tiết kiệm điện, nước
- Chuyển sang năng lượng tái tạo
- Đánh giá và chọn nhà cung cấp có carbon thấp
- Đào tạo nhân viên về tiêu dùng và vận hành xanh
- Mua tín chỉ carbon để bù đắp phần phát thải khó tránh
Những con số đáng suy ngẫm
- Trung bình mỗi người Việt Nam phát thải khoảng 2 – 3 tấn CO₂/năm (theo IEA)
- Một chuyến bay khứ hồi Hà Nội – Paris phát thải khoảng 1.6 – 2 tấn CO₂/người
- Một chiếc quần jeans thông thường = 33.4 kg CO₂e trong suốt vòng đời (theo Levi’s)
Việc hiểu và giảm carbon footprint là bước đầu tiên để mỗi cá nhân và doanh nghiệp tham gia vào giải quyết khủng hoảng khí hậu. Không cần làm điều gì quá lớn – bắt đầu từ những thay đổi nhỏ hàng ngày cũng đủ để tạo ra khác biệt.
Hãy bắt đầu từ hôm nay – đo thử dấu chân carbon của bạn tại CarbonFootprint.com
